← Wróć do strony głównej

Uczniowie szkoły English XP (englishxp.pl) pytają czasem: „Po co nam tyle słów w tym angielskim?”. Faktycznie – skoro „dobry” to po prostu good, po co jeszcze fantastic, splendid czy amazing?

Good jest w pełni poprawne. Tyle że powtarzane bez przerwy spłaszcza wypowiedź: wszystko zaczyna brzmieć identycznie, a native speaker nie ma pojęcia, czy zjedzone danie było zaledwie zjadliwe, czy absolutnie wybitne. Poniżej znajdziesz wyrazy, które niosą prawdziwy ładunek emocjonalny – oraz kilka kulturowych pułapek, w które wyjątkowo łatwo wpaść.

Pamiętasz ze szkoły, jak polonista karcił za wtrącane w kółko „fajnie”? Nadużywanie tych samych wyrazów natychmiast zdradza skromny zasób leksykalny – po angielsku działa to dokładnie tak samo. Mając pod ręką wąski zestaw określeń, trudno zbudować barwną opowieść. Nie wychodzisz przez to na kogoś niewychowanego, ale na osobę, której jest zupełnie wszystko jedno: poranna kawa, koncert ulubionego zespołu i spektakularny awans w pracy stają się po prostu… good.

Dobra, dobra… Czym zastąpić good?

Jednym z pierwszych słów, których uczymy się na lekcjach angielskiego, jest właśnie good. Samo w sobie mówi jednak niewiele. Czy coś było dobre, bo ci smakowało? Bo zrobiono to solidnie? Czy po prostu obyło się bez katastrofy?

this is fine!

Warto pamiętać o różnicach kulturowych. Przymiotniki takie jak decent (przyzwoity), okay (w porządku) czy all right w kulturze anglosaskiej wcale nie są jednoznacznie entuzjastyczne. Sugerują raczej: „ujdzie”, „da się przeżyć”, „nic specjalnego”. A amerykańskie fine? Jeśli Amerykanin podsumuje randkę słowami: „It was fine”, wcale nie znaczy to, że było wspaniale. Zazwyczaj kryje się za tym chłodny, dyplomatyczny komunikat: „było znośnie, ale chemii nie ma i raczej się już nie spotkamy”.

Jeśli chcesz brzmieć naturalnie i z autentycznym entuzjazmem, sięgnij po bogatszy repertuar:

  • excellent – Your baking is simply excellent!
  • amazing – It has been an amazing journey.
  • sensational – They got what they wanted: sensational headlines.
  • brilliant – This is such a brilliant novel.
  • marvelous / marvellous – I believe that life is a marvelous adventure.
  • terrific – I think Patton Oswalt is terrific as MODOK in his new show.
  • splendid – The Danish team has been in splendid form this summer.
  • outstanding – He was awarded a medal for his outstanding achievements.
  • exceptional – Exceptional quality demands exceptional prices.
  • fantastic – This is a fantastic plant — fantastically useful thanks to its high protein content.
  • awesome – Life’s just awesome, man!
  • superb – The device offers superb digital image quality.

Pamiętaj, że nie wszystkie te wyrazy są uniwersalnymi zamiennikami. Outstanding i exceptional oznaczają wybitność wykraczającą ponad normę (np. w kontekście osiągnięć lub jakości). O aktorze rzadko powiemy, że is splendid – powiemy raczej, że did a splendid job.

Superb brzmi bardziej formalnie i dostojnie. Z kolei awesome wciąż niesie ze sobą ładunek amerykańskiej potoczności (stereotyp wyluzowanego surfera z Kalifornii nie wziął się znikąd), choć dziś przeniknęło już do codziennego języka na całym świecie. Skąd wiedzieć, które słowo wybrać w danym momencie? Z kontekstu – i z praktyki, bo na zajęciach w English XP zwracamy uwagę nie tylko na suchy słownik, ale przede wszystkim na żywy uzus językowy.

Twarde życie: Jak mówić o tym, co bad?

A co w sytuacji, gdy dobrze nie jest? Jeśli coś jest kiepskie, nieudane albo zwyczajnie złe? Tutaj synonimy warto podzielić na dwie zasadnicze grupy.

Grupa 1: „zły” w sensie kiepskiej jakości, rozczarowujący, nieprzyjemny fizycznie

  • poor – The essay was spoiled by poor grammar.
  • awful – I just had one of those awful coughs.
  • dreadful – So what if people didn’t like your dreadful show?
  • terrible – The president grew up in terrible poverty.
  • ghastly – I wouldn’t wear that jacket, it’s just ghastly!
  • crummy – Let’s watch some old crummy TV show.

Grupa 2: „zły” w sensie moralnym, oburzający lub szkodliwy

Granice bywają płynne: o beznadziejnym filmie spokojnie powiemy atrocious, ale raczej nikt nie nazwie kiepskiej komedii słowem deplorable:

  • atrocious – You snore, and your manners are atrocious.
  • rotten – Another day, another rotten assignment.
  • wicked – I loved to play the wicked stepmother.
  • deplorable – I’ve never seen such deplorable housing conditions.
Wicked! Nie wiem, czy dziś młodzi w UK tak mówią.

W tej kategorii niuanse znaczeniowe potrafią zaskoczyć. Ghastly dosłownie oznacza „upiorny, trupi”, a potocznie po prostu „okropny”. Z kolei wicked ma korzenie biblijne i archaiczne („nikczemny, zły do szpiku kości”), ale w slangu (szczególnie brytyjskim z lat 90.) zyskało znaczenie… wprost przeciwne: „wypasiony, kapitalny, rewelacyjny”.

Czy samo bad może znaczyć „świetny”? Tak, ale w ściśle określonych konstrukcjach:

  • He’s one bad dude – twardziel, gość z charakterem i klasą (amerykański slang).
  • I love you so bad / I want it so bad – tutaj zwrot służy jako intensyfikator emocji: „kocham cię do szaleństwa”, „tak cholernie tego pragnę”. Zupełnie inny mechanizm, zupełnie inne znaczenie.

Interesujące, Watsonie: Co zamiast interesting?

Kolejnym słowem wytrychem, którego uczniowie trzymają się kurczowo, jest interesting. Przy okazji nagminnie myli się je z formą interested – to jednak klasyczny dylemat przymiotników z końcówkami -ed oraz -ing, zasługujący na osobny wpis.

Jeśli coś jest „interesujące”, bo po prostu ci się podoba, śmiało skorzystaj z listy synonimów dla good. Jeśli jednak dana rzecz autentycznie wciąga i nie pozwala się oderwać, postaw na precyzję:

  • riveting – The performance was riveting.
  • fascinating – Neutrinos are strange particles — small, but fascinating.
  • compelling – I have heard compelling arguments on both sides of the issue.
  • gripping – It was a gripping thriller; I finished it in one night.
  • absorbing – She found the research surprisingly absorbing.
  • intriguing – That’s an intriguing question.

A jeśli coś intryguje swoją niezwykłością lub nietypowym charakterem, zamiast trzymać w napięciu?

  • curious – I always found that a very curious expression.(Uwaga: w odniesieniu do osoby „curious” oznacza „ciekawski”, natomiast „a curious situation” to sytuacja osobliwa, dziwna i dająca do myślenia).
  • unusual – There are unusual creatures in the area.
  • remarkable – She has a remarkable memory.
  • thought-provoking – It was a short, thought-provoking documentary.
Riveting!

Tutaj również nie ma pełnej wymienności. Wykład może być fascinating albo thought-provoking, a film akcji lub reportaż – gripping bądź riveting. Z kolei określenia takie jak charismatic rezerwujemy wyłącznie dla charyzmatycznych ludzi i ich scenicznej obecności, nie dla samego tematu rozmowy.

Najlepszy sposób na opanowanie tych niuansów? Słuchanie muzyki, oglądanie filmów w oryginale i wyłapywanie, w jakim towarzystwie rodzimi użytkownicy języka naprawdę stawiają konkretne przymiotniki. Mamy nadzieję, że ten artykuł był nie tylko a good example, ale od razu an exceptional one.

← Wróć do strony głównej English XP


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *